हिउँ खाएरै बाँच्छन् मनाङका चौंरी




चिसो बढेसँगै मनाङका मानिसहरू चिसो छल्न जिल्ला बहिर जाने गर्छन्। याकचौरी, भेडा च्याग्रांका गोठहरू तल बेंसीतिर झार्ने परम्परा भए पनि याक चौरीलाई भने चिसो हावपानी नै चाहिन्छ। हिमालको काखमा रहेर हिमाली जडिबुटीले आफ्नो पेट भर्ने यी याक चौरीहरू अहिले हिउँ खाएर बाच्न विवश देखिन्छन्।

लामो समयपछिको ठूलो हिमपातले मनाङ पुरै सोतो कपास जस्तै देखिन्छ। बाटोघाटो, वनजंगल, खेतपाखा पखेरा अझै सेताम्मै छ। निरन्तर १० दिनसम्मको हिमपातले मानिसहरू त घरभित्रै रमाउन बाध्य छन ्। बाहिर निस्कने कुरै छैन, खाने पानीको अभाव, हिँडडुल गर्न सास्ती छ।

घरका छानामा हिउँको थुप्रो छ। अलिअलि भएका मानिसहरू हिमपात शुरु भएपछि जिल्ला बाहिर रहेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रुद्रनाथ दवकोटाले बताउनुभयो। उहाँका अनुसार घरभित्र पस्दा हिमालको गुफाभित्र छिरे झैं लाग्छ। ती बाहिर रहेका याक चौरीहरूले साच्चै कस्तो अनुभव गरेका होलान्।

वर्षामा माथिल्लो मनाङका याकखर्क, गुमछाङ, आइसलेक, कांलाखर्क र थोरङ फेदीमा रहने याकचौरीका गोठ हिउँद अर्थात जाडो सिजनमा तल्लो भेग गुम्छाङ, खांसार, टंकीमनाङ, ङाओल, हुम्डेका पाखामा हुन्छन्।

अहिले यहाँ भएका मानिसहरू घरभित्रै रहन्छन्। याक चौरी भने खुला आकासमुनि बाहिरै। केहिले त हिमपात पर्ने सुईको पाउने बितिकै सुरक्षित ठाउँमा बस्ती नजिकै आफुले रेखदेख गर्न सकिने ठाउँमा झारे।

केही बाटोमै रोकिए। केही अझै लेकमा नै छन्। जहाँ भए पनि जहाँ रहे पनि यतिबेला याक चौरीलाई हिउँ खानुको कुनै बिकल्प छैन। भोक भोकै छन्। पानीसम्म खान पाएका छैनन्। चिसो सहन सक्ने क्षमता भए पनि अत्यधिक चिसो र हिमपातले याक चौरीमा असर परेको छ।१० दिनसम्मको लामो हिमपातले ३÷४ फिट हिउँमा कठांग्र्रीएर बसेका छन्। मनाङ ङिस्याङ ४ का पेम्बा छिरिङ गुरुङ छिरिङ ङिमालगायतले याक चौरी हिमपात शुरूआत भएकै दिन गाउँमा ल्याएका हुन्।

त्यस्तै सोनाम छिरिङ घलेले पनि आफ्ना ५५ वटा याकचौरीलाई सोही दिन सुरक्षित ठाउँमा सारेका हुन्। उनको गोठमा रहेका ९ चौरीका बाच्छाबाच्छीलाई घरभित्र राखेका छन्। समुद्री सतहदेखि ३ हजार ५ सय ४० मिटर उचाइमा रहेको मनाङमा २ फिट हिउँ जमेको छ। चरण क्षेत्रमा पुरै हिउँ छ। चौरीहरू १०÷१२ दिनदेखि भोकै छन्। ‘काटेर राखेको घाँस र गहुँको पिठो अलिअलि थियो। पानी छैन। हिउँ खाएर बसेको छ’ –उनले भने।

मनाङ जिल्लाकै पुर्खौली पेसाका रूपमा मानिने यस पेसा यहाँका ४ वटै गाउँपालिकामा चलिआएको छ।धेरथोर रुपमा व्यावसायी चौंरीपालन छन्। नासों गाउँपालिकाका चौंरीपालक सुरेस थकाली जिल्लाकै सबैभन्दा तल्लो स्थानमा चौरी पालन व्यावसायी हुन्। उनीसँग हाल १०५ वटा याक चांैरी रहेका छन्। जिल्ला पशुसेवा कार्यलय मनाङकाअनुसार हाल जिल्लाभरि १ हजार ५ सय भन्दाबढी याकचौरी पालिएका छन्। हिमालको काँखमा बस्ने यिनीहरूमा सरदर माइनस १० देखि १५ डिग्री तापक्रम थेग्न सक्ने क्षमता हुने पशुसेवा कार्यालयका प्राविधिक रामप्रसाद अधिकारीले बताए। उनका अनुसार यो वर्ष मनाङमा माइनस २१ डिग्री तापक्रम पुगेको ले याकचौरी बिरामी पर्ने सम्भावना रहेको छ। चिसोको असर फागुन चैतमा देखिन सक्छ। तत्कालीन अवस्थामा खासै देखिएको छैन।

Comments

comments