काठमाडौं । मधुमेह (डायबिटिज) रगतमा चिनीको मात्रा लामो समयसम्म सामान्यभन्दा बढी हुने अवस्था हो। यो प्रायः प्याङ्क्रियाजले पर्याप्त इन्सुलिन उत्पादन गर्न नसक्दा वा शरीरले इन्सुलिनलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न नसक्दा हुन्छ। समयमै उपचार नगरे मधुमेहले मुटु, रक्तनली, मिर्गौला, आँखा तथा स्नायुमा गम्भीर समस्या निम्त्याउन सक्छ।
मधुमेहका प्रमुख लक्षणमा धेरै पटक पिसाब लाग्नु, अत्यधिक तिर्खा र भोक लाग्नु, तौल घट्दै जानु, थकान महसुस हुनु, आँखा धमिलो देखिनु, घाउ ढिलो निको हुनु, टाउको दुख्नु र छाला चिलाउनु पर्दछन्। यस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु आवश्यक हुन्छ।
मधुमेहबाट बच्न सन्तुलित र पोषिलो आहार खाने, नियमित व्यायाम गर्ने, तौल नियन्त्रणमा राख्ने, सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन नगर्ने तथा स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने सल्लाह दिइन्छ। मधुमेह भएका व्यक्तिले नियमित रूपमा रगतमा चिनीको मात्रा जाँच गर्ने, रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्ने, खुट्टाको विशेष हेरचाह गर्ने र चिकित्सकको सल्लाहअनुसार औषधि तथा खानपानमा ध्यान दिनुपर्छ। समयमै सावधानी अपनाए मधुमेह नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ र यसको जटिलताबाट बच्न सकिन्छ।
